Nawet 700 tysięcy emerytów w Polce, pomimo tego, że mają prawo do rekompensaty, o tą rekompensatę nie występuje. W konsekwencji ich comiesięczne emerytury są nawet o kilkaset złotych niższe.
Czym jest rekompensata?
Zgodnie z ustawową definicją rekompensata to „odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej”. Wbrew pozorom nie jest to jednak jednorazowe odszkodowanie, a dodatek do kapitału początkowego umożliwiający otrzymywanie wyższych świadczeń z organu rentowo-emerytalnego. Tym samym uzyskując rekompensatę emeryt co miesiąc otrzyma wyższe świadczenie emerytalne.Nie jest to przy tym świadczenie ustalane z urzędu, ale na wniosek ubezpieczonego na emeryturę.
A jaki był powód wprowadzenia rekompensat? Tu można przytoczyć wyrok SA w Lublinie z 27.10.2020 r., III AUa 334/19, w którym sąd słusznie podsumował: „z definicji rekompensaty wynika jednoznacznie, że ratio legis wprowadzenia tego rozwiązania było dążenie do wyrównania szkody poniesionej przez osoby legitymujące się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych, a nie spełniające innych warunków do przyznania im emerytury z tytułu takiego zatrudnienia tj. zarówno emerytury w obniżonym wieku, jak i emerytury pomostowej.”
Komu przysługuje rekompensata?
Rekompensata przysługuje osobom które wykonywały pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Nie jest to jednak warunek jedyny.
Dodatkowymi warunkami są:
- uzyskanie co najmniej 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przed 2009 r., a więc w okresie obowiązywania ustawy o emeryturach i rentach FUS;
- wykonywanie powyższej pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy;
- brak ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury, np. z tytułu emerytury pomostowej;
- wystąpienie o przyznanie emerytury w powszechnym wieku emerytalnym.
Pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze powinno się oczywiście odpowiednio udokumentować.
I garść wyroków:
Uchwała SN z 29.10.2020 r., III UZP 3/20, OSNP 2021, nr 3, poz. 29: „Przy ustalaniu okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, warunkującego prawo do rekompensaty na podstawie art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1924), nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (art. 32 ust. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 53 z późn. zm.).”
Wyrok SN z 16.05.2018 r., III UK 88/17, OSNP 2019, nr 2, poz. 23: „rekompensata, o której mowa w art. 21 ustawy z 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (jednolity tekst Dz.U. z 2018 r., poz. 1924), nie przysługuje osobie, która nabyła ex lege prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na podstawie przepisów ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.), ale nie zrealizowała tego prawa wskutek niezłożenia wniosku o świadczenie:
Wyrok SA w Szczecinie z 12.11.2020 r., III AUa 299/20, LEX nr 3116039: „Nie jest prawnie dopuszczalne złożenie przez wnioskodawcę samodzielnego wniosku o prawo do rekompensaty. Przyznanie rekompensaty następuje dopiero wtedy, gdy wnioskodawca wystąpi do organu z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury i wyłącznie przy rozpoznaniu wniosku o emeryturę. Rekompensata nie jest świadczeniem samodzielnym, a przyznawana jest jako dodatek do kapitału początkowego.”
___________________
Niniejsza publikacja nie stanowi porady prawnej, ani opinii prawnej i posiada jedynie charakter poglądowy autorów publikacji.