Wypadki na oblodzonych chodnikach nie należą niestety do rzadkości. Warto pamiętać, że w takim przypadku może należeć Ci się odszkodowanie lub zadośćuczynienie. Niejednokrotnie do jego zapłaty zobowiązana jest gmina, na której obszarze doszło do zdarzenia (a raczej Towarzystwo Ubezpieczeniowe, w którym jest ubezpieczona).
Aby powstała odpowiedzialność sprawcy muszą jednak zaistnieć szkoda lub krzywda. One bowiem decydują o możliwości uzyskania odszkodowania lub/i zadośćuczynienia.
Odszkodowanie a zadośćuczynienie
Najprościej rzecz ujmując, aby uzyskać zadośćuczynienie pieniężne musi zaistnieć krzywda, czyli szkoda niemajątkowa, dotycząca sfery psychicznej u poszkodowanego, w szczególności ból, cierpienie wywołane samym zdarzeniem, jak i jego skutkami. Odszkodowanie zaś związane jest ze szkodą majątkową, co można w przypadku wypadku na oblodzonym chodniku powiązać można np. z uszkodzeniem odzieży, stłuczeniem zegarka, utratą możliwości zarobkowych, kosztem leków i rehabilitacji.
Na jaką kwotę można liczyć?
Wszystko zależy od stopnia poniesionej krzywdy/szkody. O ile wysokość odszkodowania zależy od realnie poniesionej szkody, o tyle ustalenie wysokości zadośćuczynienia, jest kwestią o wiele bardziej skomplikowaną i zależy w sporym zakresie od uznania sądu. Przepisy Kodeksu cywilnego, mówią, że suma, którą sąd może przyznać tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę musi być odpowiednia. Zależy tym samym m.in. od doznanego uszczerbku, stopnia cierpienia, z którym wiązało się zdarzenie i jego skutki, w tym ból wywołany obrażeniami doznanymi w wypadku, cierpienie związane z procesem rehabilitacji i skutkami (niejednokrotnie długotrwałymi) wypadku, takimi jak ograniczenia ruchowe, blizny, stany lękowe, ograniczeniem dotychczasowej aktywności np. zawodowej, towarzyskiej, sportowej.
Kto odpowiada za odśnieżanie chodników?
Często spotkać można się z twierdzeniem gmin, że za odśnieżanie chodników odpowiada zawsze właściciel nieruchomości znajdującej się obok chodnika. Nie jest to jednak prawda.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2025 r. poz. 733):
„Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z dróg dla pieszych położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taką drogę uznaje się wydzieloną część drogi publicznej przeznaczoną do ruchu pieszych położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia drogi dla pieszych, na której jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych”.
Jak widać z powyższego przepisu wynika, że odpowiedzialność właściciela nieruchomości zlokalizowanej obok chodnika za odśnieżanie, została ograniczona do przypadków, w których chodnik ten położony jest „bezpośrednio przy granicy nieruchomości”. Sytuacja ta nie występuje tym samym na przykład, gdy między granicą nieruchomości, a chodnikiem znajduje się pas zieleni (patrz też m.in. wyrok SA w Łodzi z 10.09.2014 r., I ACa 362/14, LEX nr 1511693, wyrok WSA w Kielcach z 17.05.2022 r., II SA/Ke 214/22, LEX nr 3351076).
Wyłączenia odpowiedzialności
Jak wskazuje stare porzekadło „sprawa, sprawie nierówna”. Tym samym także w przypadku obowiązku odśnieżania chodników, sądy wskazują na różne okoliczności, które mogą ograniczać, lub nawet wyłączać odpowiedzialność zobowiązanego. Jako przykład przytoczyć można jedno z najnowszych orzeczeń SN w tej tematyce, w którym Sąd uznał, że:
„Niewykonanie nakazu ustawowego wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach świadczy o bezprawności zachowania, która ma charakter obiektywny. Odrębnym zagadnieniem jest natomiast możliwość przypisania właścicielowi lub osobie wskazanej w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.u.c.p.g. odpowiedzialności deliktowej z tytułu tego zachowania (zaniechania). Odpowiedzialność ta opiera się na zasadzie winy (art. 415 k.c.). Do jej przypisania nie jest tym samym wystarczające niezrealizowanie ustawowego nakazu, co istotnie łagodzi ostrze obowiązku statuowanego w art. 5 ust. 1 pkt 4 u.u.c.p.g. Właściciel lub inna osoba ponosi tylko wtedy odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu naruszenia nakazu określonego w art. 5 ust. 1 pkt 4 u.u.c.p.g., jeżeli można postawić mu zarzut nienależytej staranności. Rozstrzygająca jest w związku z tym odpowiedź na pytanie, czy w okolicznościach konkretnej sprawy, w szczególności warunków pogodowych, można było rozsądnie wymagać od właściciela lub innej osoby określonej w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.u.c.p.g., aby chodnik został uprzątnięty nie tylko ze śniegu, lecz także z lodu i to na całej jego szerokości. Ocena ta może prowadzić do wniosku, że mimo obiektywnego naruszenia powinności wynikającej z art. 5 ust. 1 pkt 4 u.u.c.p.g., odpowiedzialność odszkodowawcza z tego tytułu będzie wykluczona, ponieważ potencjalnie odpowiedzialnemu nie można postawić zarzutu nienależytej staranności.” (wyrok SN z 28.08.2025 r., II CSKP 351/23, LEX nr 3994360).
Jeśli uległeś wypadkowi na oblodzonych chodniku i zastanawiasz się czy przysługują Ci jakiekolwiek związane z tym roszczenia, zapraszamy na konsultację.
_____
Niniejsza publikacja nie stanowi porady prawnej, ani opinii prawnej i posiada jedynie charakter poglądowy autorów publikacji.