Wbrew temu co twierdzą sprzedawcy możemy reklamować także zakupiony przez nas samochód używany. Aby zrobić to skutecznie musimy jednak pamiętać o kilku ważnych sprawach. Niniejszy artykuł przedstawi niektóre z wybranych zagadnień, z zastrzeżeniem, że każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny, czy zastosowania nie znajdą w nim także inne regulacje.
Gwarancja a rękojmia
Zarówno pojęcie gwarancji, jak i rękojmi definiują przepisy Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nimi udzielenie gwarancji następuje przez złożenie oświadczenia gwarancyjnego, które określa obowiązki gwaranta i uprawnienia kupującego w przypadku, gdy rzecz sprzedana nie ma właściwości określonych w tym oświadczeniu. Oświadczenie gwarancyjnie nie jest przy tym obowiązkiem gwaranta (najczęściej sprzedawcy lub producenta). Przepisy prawa nie narzucają ponadto zakresu odpowiedzialności, którą powinien przyjąć on na siebie w ramach gwarancji. W związku z powyższym kupując samochód np. w komisie możemy uzyskać od sprzedaży gwarancję na podstawie której możemy później dochodzić roszczeń. Jej udzielenie zależy jednak wyłącznie od komisu.
W przeciwieństwie do gwarancji, potencjalne świadczenia z tytułu rękojmi obciążają sprzedawcę z mocy prawa i nie zależą od jego woli. Tym samym sprzedawca odpowiada za wady fizyczne i prawne sprzedanego towaru niezależnie od tego czy chęć takiej odpowiedzialności zadeklarował kupującemu czy też nie.
Wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową. W szczególności rzecz sprzedana jest niezgodna z umową, jeżeli:
- nie ma właściwości, które rzecz tego rodzaju powinna mieć ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia;
- nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego, w tym przedstawiając próbkę lub wzór;
- nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżenia co do takiego jej przeznaczenia;
- została kupującemu wydana w stanie niezupełnym.
Wada prawna wystąpi zaś w szczególności jeżeli rzecz sprzedana stanowi własność osoby trzeciej albo jeżeli jest obciążona prawem osoby trzeciej, a także jeżeli ograniczenie w korzystaniu lub rozporządzaniu rzeczą wynika z decyzji lub orzeczenia właściwego organu
Okres rękojmi – domniemanie istnienia wady
Sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat, choć w przypadku rzeczy używanych może zostać ograniczona, nie mniej niż do roku od dnia wydania rzeczy kupującemu. Nabywca samochodu musi pamiętać przy tym o jednym niezwykle dla niego korzystnym uprawnieniu. Jeżeli jest konsumentem, a wada fizyczna została stwierdzona przed upływem roku od dnia wydania rzeczy sprzedanej, domniemywa się, że wada lub jej przyczyna istniała w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego. Tym samym jeżeli wada samochodu ujawniła się w ciągu roku od dnia jego wydania, to sprzedawca będzie musiał udowodnić, że sprzedał sprawny samochód. Domniemania tego nie stosuje się zasadniczo jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy.
Uprawnienia z rękojmi
O ile uprawnienia z gwarancji wynikają z oświadczenia gwarancyjnego, o tyle uprawnienia z rękojmi określają przepisy Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nimi jeżeli rzecz sprzedana ma wadę kupujący m.in.:
- może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie. Ograniczenie to nie ma zastosowania, jeżeli rzecz była już wymieniona lub naprawiana przez sprzedawcę albo sprzedawca nie uczynił zadość obowiązkowi wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady;
- jeżeli kupującym jest konsument, może zamiast zaproponowanego przez sprzedawcę usunięcia wady żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo zamiast wymiany rzeczy żądać usunięcia wady, chyba że doprowadzenie rzeczy do zgodności z umową w sposób wybrany przez kupującego jest niemożliwe albo wymagałoby nadmiernych kosztów w porównaniu ze sposobem proponowanym przez sprzedawcę;
- może żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo usunięcia wady.
Czego wystrzegać się przy kupnie używanego samochodu
Z praktycznych rad zalecać należy wszystkim kupującym:
- nie zgadzać się na wpisywanie w fakturze i umowie zaniżonej ceny sprzedaży samochodu;
- nie potwierdzać w umowie lub fakturze, że samochód jest uszkodzony jeżeli sprzedawca zapewnia o jego sprawności;
- nie zgadzać się na wpisywanie do umowy kupna jako sprzedawcy osób trzecich, tym bardziej jeśli są nimi obcokrajowcy;
- nie nabywać samochodu, jeżeli sprzedawca nie zgadza się na jego diagnostykę w ASO;
- unikać sytuacji, w której sprzedawca nie dostarcza nam kompletu dokumentów, w szczególności – w odniesieniu do samochodów zarejestrowanych w Polsce – dowodu rejestracyjnego, karty pojazdu (o ile jest) oraz dowodu ubezpieczenia OC (informacje o polisach komunikacyjnych OC i AC odnaleźć można w Bazie Danych Ośrodka Informacji Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego);
- sprawdzić opinie o sprzedawcy w sieci Internet;
- zweryfikować czy numery VIN w dokumentach odpowiadają tym na samochodzie;
- potwierdzić historię samochodu w dostępnych bazach danych, w tym na stronie https://historiapojazdu.gov.pl/
Niezależnie od powyższego dokładnie obejrzeć samochód, a we wszystkim zachować spokój i nie kierować się emocjami. Pamiętajmy, że na rynku są tysiące niesprzedanych samochód i jeżeli coś budzi nasz niepokój, lepiej nie ryzykować i poszukać innego egzemplarza.
A co jeżeli sprzedawca nie zgodzi się na spełnienie naszych żądań reklamacyjnych? W takim przypadku niestety jedyną drogą może pozostać skierowanie sprawy na tory postępowania sądowego.
___________________
Niniejsza publikacja nie stanowi porady prawnej, ani opinii prawnej i posiada jedynie charakter poglądowy autorów publikacji.