Zgodnie z przepisem art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Taką czynnością, która powoduje przerwanie biegu przedawnienia jest zawezwanie do próby ugodowej.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 17 czerwca 2021 r. Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt II CSKP 104/21 poruszył zagadnienie skutków zawezwania do próby ugodowej, wskazując, że o ile zwykle nie budzi wątpliwości złożenie wniosku o zawezwanie po raz pierwszy w odniesieniu do danego roszczenia, o tyle nie są jednolicie oceniane następstwa drugiego z kolei lub jeszcze następnych takich wniosków dotyczących tego samego roszczenia. Sąd wskazał, że w orzecznictwie, jak i w nauce prawa podnoszone są zastrzeżenia, że przydanie każdej takiej czynności procesowej wierzyciela mocy przerwania biegu przedawnienia prowadziłoby do stworzenia uprawnionemu możliwości de facto dowolnego przedłużania zaskarżalności roszczenia, dzięki wielokrotnemu wywoływaniu skutku przerwy biegu przedawnienia.
W cytowanym orzeczeniu Sąd dokonał wnikliwej analizy prezentowanych w judykaturze kierunków oceny skutków wpływu zawezwania do próby ugodowej dla biegu przedawnienia roszczenia i przychylił się do poglądu, zgodnie z którym bieg przedawnienia przerywa każde, w tym drugie i kolejne zawezwanie do próby ugodowej, bez względu na to, czy rzeczywistą intencją wierzyciela inicjującego postępowanie przez sądem było dążenie do dochodzenia roszczenia, czy jedynie wywołanie skutku, o którym mowa w art. 123 § 1 pkt 1 k.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2007 r., II CSK 612/07, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 14 czerwca 2013 r., I ACa 74/13).
Zdaniem Sądu odrębną kwestią pozostaje, czy i z jakim skutkiem wystąpienie o zawezwanie do próby ugodowej może być uznane za nadużycie prawa procesowego z punktu widzenia art. 41 k.p.c., przy czym sporne pozostaje określenie skutków stwierdzenia takiego nadużycia prawa procesowego.
Podkreślenia wymaga również, na co uwagę zwrócił Sąd, że problemy z oceną następstw prawnych wystąpienia o zawezwanie do próby ugodowej legły u kanwy postanowienia Sądu Najwyższego z 16 października 2020 r., IV CSK 107/20, mocą którego zostały przekazane do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego (III CZP 36/21) następujące zagadnienia:
„1. Czy zawezwanie do próby ugodowej może przerwać bieg przedawnienia roszczenia, a jeśli tak, czy przerwa biegu przedawnienia zależy od tego, czy wierzyciel, mając na względzie zachowanie dłużnika, mógł rozsądnie oceniać, że postępowanie pojednawcze doprowadzi do zawarcia ugody?
- Czy jeżeli zawezwanie do próby ugodowej spowodowało przeprowadzenie postępowania pojednawczego, w postępowaniu rozpoznawczym dopuszczalne jest ustalenie, że nie przerwało ono biegu przedawnienia roszczenia?”
Omawiając poruszone w niniejszym wpisie zagadnienie warto zwrócić uwagę na podejmowane również przez ustawodawcę próby uporządkowania zagadnienia wpływu zawezwania do próby ugodowej na bieg przedawnienia. Dnia 02.10.2020 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt nowelizacji Kodeksu cywilnego, który m.in. zakładał zmodyfikowanie art. 123 Kodeksu cywilnego poprzez dopuszczenie do przerwania biegu przedawnienia jedynie poprzez pierwsze wszczęcie mediacji oraz pierwsze zawezwanie do próby ugodowej (Numer z wykazu: UD111), jednak po zmianach w projekcie wszczęcie mediacji oraz zawezwanie do próby ugodowej skutkować mają zawieszeniem, a nie przerwaniem biegu przedawnienia (Opinia z 19 lutego 2021 r. o projekcie ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny Rada Legislacyjna przy Prezesie Rady Ministrów 2021-02-19 RL-033-3/21).
Każde, w tym drugie i kolejne zawezwanie do próby ugodowej, bez względu na rzeczywistą intencję wnoszącego je wierzyciela przerywa bieg przedawnienia – taka jest konkluzja wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17.06.2021 r. (II CSKP 104/21).
___________________
Niniejsza publikacja nie stanowi porady prawnej, ani opinii prawnej i posiada jedynie charakter poglądowy autorów publikacji.