Wnoszenie do sądów administracyjnych pism w formie dokumentu elektronicznego budzi sporo kontrowersji. Dotyczą one w szczególności podpisywania załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego.
Na mocy art. 4 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r. poz. 183) ustawodawca wprowadził zmiany w art. 46 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, 1101 i 1529), dalej PostAdmU, polegające na dodaniu § 2a-2b w brzmieniu:
„§ 2a. W przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.
2b. Zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników
wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego”.
Stosowanie tych wydawałoby się jasnych uregulowań w praktyce wzbudziło jednak rozbieżności:
Pojawiły się dwa nurty orzecznictwa.
Jeden wskazujący, że nie jest zasadne podpisywanie skargi, stanowiącej załącznik do pisma głównego sporządzonego na formularzu platformy ePUAP, które zostało podpisane podpisem elektronicznym. W postanowieniu z dnia 16.06.2020 r., sygn. akt II OZ 275/20, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że podpisanie wymaganym podpisem dokumentu elektronicznego wnoszonego przez platformę e-PUAP, wewnątrz którego przekazywane są inne dokumenty, np. załączniki, skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, tj. treści formularza wraz z załączonymi do niego plikami. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że formalistyczna wykładnia art. 46a § 2b PostAdmU, co do wymogu podpisania podpisem elektronicznym odrębnie każdego dokumentu (pliku) w przesyłanym jednym dokumencie elektronicznym przeczy celowi wprowadzenia informatyzacji postępowania sądowoadministracyjnego oraz oficjalnym zasadom funkcjonowania i podpisywania pism w platformie e-PUAP. W podobnym tonie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11.08.2020 r. sygn. akt I FZ 76/20, w postanowieniu z dnia 29.10.2020 r. sygn. akt I OZ 815/20 oraz w postanowieniu z dnia 07.07.2021 r. sygn. akt I GZ 178/21.
Według drugiego poglądu w przypadku wniesienia skargi drogą elektroniczną, podpis elektroniczny musi być złożony nie tylko pod pismem przewodnim do skargi, ale również pod treścią skargi oraz pod załącznikami do skargi. Stanowisko to zostało sformułowane na skutek rygorystycznej interpretacji językowej przepisów procesowych regulujących składanie pism w formie elektronicznej. I tak w postanowieniu z dnia 11.12.2020 r., sygn. akt I OZ 1003/20, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym nie skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, w tym skargi stanowiącej załącznik do dokumentu. Tożsamy pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt I OZ 814/20, z dnia 13 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 884/20, z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 938/20, I OZ 939/20, I OZ 940/20 i I OZ 987/20. NSA wskazał w tym zakresie, że ustawodawca rozróżnił bowiem podpisywanie dwóch elementów korespondencji elektronicznej: podpisywanie pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego (§ 2a) oraz podpisywanie załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (§ 2b), których dotyczą zasady podpisywania przewidziane w art. 46 § 2a PostAdmU.
W uchwale z dnia 06.12.2021 r., sygn. akt I FPS 2/21, Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zagadnienia prawnego podzielił rygorystyczne stanowisko wskazując, że skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Uchwała została wprawdzie wydana w trybie konkretnym, a w konsekwencji zgodnie z art. 187 § 2 PostAdmU jest wiążąca tylko w danej sprawie, to jednak (mimo zdań odrębnych złożonych przez 2 spośród 7 sędziów), może wyznaczyć dalszy kierunek orzecznictwa.
___________________
Niniejsza publikacja nie stanowi porady prawnej, ani opinii prawnej i posiada jedynie charakter poglądowy autorów publikacji.