W dobie zakupów internetowych niejednokrotnie zdarza nam się kupować towary, których nie mieliśmy okazji obejrzeć z bliska, wypróbować czy przymierzyć. Przepisy prawa regulują kwestie odstąpienia od umowy i odesłania towaru. Na szczęście regulują także kto ponosi koszty takiego zwrotu.
Na początek drobna informacja. O ile przepisy prawa w mocnym stopniu chronią konsumenta, o tyle ochrona ta nie jest aż tak szeroka w przypadku stosunków pomiędzy przedsiębiorcami. W niniejszym tekście skupimy się na stosunkach konsument – przedsiębiorca, przybliżając podstawowe regulacje dotyczące ponoszenia kosztów przesłania towaru do sprzedawcy lub producenta.
Konsument czyli kto?
Za konsumenta, zgodnie z art. 221 ustawy Kodeks cywilny uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Tym samym, abyśmy mogli mówić o konsumencie muszą zostać łącznie spełnione następujące warunki:
- jedną stroną czynności prawnej musi być osoba fizyczna,
- drugą stroną musi być przedsiębiorca,
- czynność prawna nie jest związana bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową konsumenta.
Kim jest zaś przedsiębiorca? Zgodnie z art. 431 ustawy Kodeks cywilny jest nim „osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową”.
Koszty zwrotu przy odstąpieniu od umowy
Wskazać należy na wstępie, że konsument, który zawarł umowę na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa, może w terminie 14 dni odstąpić od niej bez podawania przyczyny i co do zasady bez ponoszenia kosztów. Przedsiębiorca jest przy tym zobowiązany zwrócić mu zarówno koszty zakupionego towaru, jak i koszty jego wysłania konsumentowi, ale tylko w granicach najtańszego zwykłego sposobu dostarczenie towaru oferowanego przez przedsiębiorcę.
Odnośnie kosztów, które musi ponieść konsument w związku ze zwrotem rzeczy to ponosi on co do zasady tylko bezpośrednie koszty zwrotu rzeczy (np. koszty wysyłki lub koszty dowozu towaru do przedsiębiorcy), chyba że przedsiębiorca zgodził się je ponieść lub nie poinformował konsumenta o konieczności poniesienia tych kosztów. Wtenczas przedsiębiorca może ponieść koszty zwrotu rzeczy, które nie są kosztami bezpośrednimi. Dodatkowe zastrzeżenie dotyczy przypadku, gdy ze względu na charakter rzeczy nie można jej odesłać w zwykły sposób pocztą, umowę zawarto poza lokalem przedsiębiorstwa, a rzecz dostarczono konsumentowi do miejsca, w którym zamieszkiwał w chwili zawarcia umowy. Wtenczas to przedsiębiorca jest zobowiązany do odebrania rzeczy na swój koszt. Kwestie powyższe regulują w szczególności przepisy art. 32 – 34 ustawy o prawach konsumenta.
Koszty wysyłki przy rękojmi
W przypadku skorzystania przez konsumenta z rękojmi i odstąpienia na jej podstawie od umowy lub chęci wymiany rzeczy na wolną od wad zastosowanie w odniesieniu do kosztów dostarczenia towaru znajdują przepisy ustawy Kodeks cywilny. W art. 5612 ustawa ta jednoznacznie wskazuje, że koszty dostarczenia towaru do sprzedawcy pokrywa sprzedawca, przy czym jeżeli ze względu na rodzaj rzeczy lub sposób jej zamontowania dostarczenie rzeczy przez kupującego byłoby nadmiernie utrudnione, kupujący obowiązany jest udostępnić rzecz sprzedawcy w miejscu, w którym rzecz się znajduje. Sprzedawca ponosi także koszty dostarczenia towaru celem jego naprawy (art. 5612 cyt. ustawy). Zaznaczyć należy, że powyższe regulacje nie budzą zastrzeżeń w przypadku reklamacji uznanych za zasadne. Kwestia zwrotu kosztu doręczenia towarów w przypadku bezzasadnej reklamacji budzi więcej sporów i znajduje zarówno swoich zwolenników, jak i przeciwników, choć do grona zwolenników, a tym samym cennych sojuszników konsumentów w sporze ze sprzedawcą zaliczyć można m.in. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (poruszone m.in. w decyzji RWR 15/2011 Prezesa UOKIK z dnia 14 lipca 2011 r.).
Koszty wysyłki przy gwarancji
Ustawodawca kwestię kosztów doręczenia przesyłki w przypadku chęci skorzystania przez nabywcę z uprawnień gwarancyjnych zdecydował się rozstrzygnąć w sposób zbieżny z regulacją odnoszącą się do rękojmi. Tym samym w art. 580 § 1 ustawy Kodeks cywilny przesądził, że „kto wykonuje uprawnienia wynikające z gwarancji, powinien dostarczyć rzecz na koszt gwaranta do miejsca wskazanego w gwarancji lub do miejsca, w którym rzecz została wydana przy udzieleniu gwarancji, chyba że z okoliczności wynika, iż wada powinna być usunięta w miejscu, w którym rzecz znajdowała się w chwili ujawnienia wady”. W jaki sposób gwarant te koszty pokryje często określa umowa gwarancyjna, wskazując np. na opcję door-to-door, w której to gwarant przejmuje na siebie obowiązki związane z odbiorem towaru, w tym ponosi jego koszty.
W wielu przypadkach powyższe przepisy wystarczą, aby określić podmiot zobowiązany do pokrycia kosztów dostarczenia towaru, jednak jak to w prawie i w życiu bywa, zdarzają się sytuacje nie tak oczywiste, w których do ustalenia właściwego podmiotu trzeba skorzystać także z innych przepisów prawa.
Wymienione w tekście ustawy znajdziecie Państwo na stronie Sejmu: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/search.xsp
Ustawa Kodeks cywilny (tekst jednolity): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200001740
Ustawa o prawach konsumenta (tekst jednolity): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200000287
Decyzja RWR 15/2011 Prezesa UOKIK dostępna jest na stronie: https://decyzje.uokik.gov.pl/bp/dec_prez.nsf/43104c28a7a1be23c1257eac006d8dd4/6df95ca51929d530c1257ec6007b9332/$FILE/Decyzja%20nr%20RWR%2015-2011%20z%20dnia%2014%20lipca%202011%20r.pdf
__________________
Niniejsza publikacja nie stanowi porady prawnej, ani opinii prawnej i posiada jedynie charakter poglądowy autorów publikacji.