Przypadki, w których pasażer wchodząc lub wychodząc z samochodu uderzył w przejeżdżający pojazd nie należą do rzadkości. Zdarza się, że ubezpieczyciel pojazdu sprawcy odmawia wypłaty odszkodowania powołując się na winę pasażera. Stanowisko takie co do zasady nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wskazuje art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia.
Jednocześnie art. 34 ust. 2 cyt. ustawy przewiduje, że za szkodę powstałą w związku z ruchem pojazdu mechanicznego uważa się również szkodę powstałą podczas i w związku z:
1) wsiadaniem do pojazdu mechanicznego lub wysiadaniem z niego;
2) bezpośrednim załadowywaniem lub rozładowywaniem pojazdu mechanicznego;
3) zatrzymaniem lub postojem pojazdu mechanicznego.
Powyższe oznacza, że opisana na wstępie sytuacja co do zasady generować będzie odpowiedzialność ubezpieczyciela (pomijamy tutaj wyjątkowe przypadki taką odpowiedzialność wyłączające). Pogląd ten znajduje jednoznaczne potwierdzenie w orzecznictwie TSUE, a w szczególności w wyroku z 15.11.2018 r., C-648/17, „BTA Baltic Insurance Company” AS p. „Baltijas Apdrošināšanas Nams” AS (ZOTSiS 2017/11, poz. I-917), w którym Trybunał orzekł, że zakresem pojęcia ruchu pojazdu, o którym mowa w przepisie art. 3 ust. 1 dyrektywy 72/166/EWG jest objęta sytuacja, w której pasażer stojącego na parkingu pojazdu, przy otwieraniu drzwi tego pojazdu, uderzył i uszkodził stojący obok pojazd. W wyroku tym wskazano, że samo unieruchomienie pojazdu uczestniczącego w wypadku w chwili, w której wypadek nastąpił, nie wyklucza samo w sobie, że użytkowanie tego pojazdu w takiej chwili może być związane z jego funkcją jako środka transportu i w rezultacie być objęte zakresem pojęcia „ruch pojazdu” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 72/166/EWG (por. wyrok z 28.11.2017 r., C-514/16, Rodrigues de Andrade, EU:C:2017:908, pkt 39). Trybunał stwierdził także, że zakresem pojęcia ruchu pojazdów w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 72/166/EWG jest objęty każdy rodzaj używania pojazdu, który jest zgodny z jego zwykłą funkcją, czyli z funkcją środka transportu. Użytkowanie pojazdów nie ogranicza się przy tym do ich prowadzenia, lecz obejmuje czynności, które wykonywane są zwykle również przez pasażerów. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone także w wyroku TSUE z 20.06.2019 r., C-100/18, LÍNEA DIRECTA ASEGURADORA SA v. SEGURCAIXA SOCIEDAD ANÓNIMA DE SEGUROS Y REASEGUROS., LEX nr 2683589, w którym wskazano, że „użytkowanie pojazdu zgodne z jego funkcją jako środka transportu nie ogranicza się do jego prowadzenia, lecz obejmuje również związane z tym czynności, jak na przykład czynność otwarcia drzwi przez pasażerów wysiadających z zaparkowanego pojazdu”.
Stanowisko wyrażone przez TSUE potwierdziło także na swojej stronie Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (https://www.pbuk.pl/o-nas/aktualnosci/item/81-oc-obejmuje-szkody-nie-tylko-w-czasie-jazdy-i-nie-tylko-z-winy-kierowcy). Jak wskazał Prezes PBUK „oznacza to, że zakresem pojęcia „ruchu pojazdów” jest objęty każdy rodzaj „użytkowania pojazdu, który jest zgodny z jego zwykłą funkcją, czyli z funkcją środka transportu”. Dlatego też należy podkreślić, że użytkowanie pojazdów nie ogranicza się do ich prowadzenia, lecz obejmuje czynności, które wykonywane są zwykle również przez pasażerów”.
Akty prawne:
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2277 z późn. zm.)
Dostęp: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220002277
__________________
Niniejsza publikacja nie stanowi porady prawnej, ani opinii prawnej i posiada jedynie charakter poglądowy autorów publikacji.