Kierowca pojazdu może ponieść odpowiedzialność nie tylko za to, że jadący z nim pasażer nie używa pasów bezpieczeństwa, ale także za to, że robi to w sposób niewłaściwy.
W wyroku z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt V KK 384/21, Sąd Najwyższy wskazał na odpowiedzialność kierowcy za „dopilnowanie”, aby pasażer we właściwy sposób używał pasów bezpieczeństwa, w przeciwnym bowiem razie może ponieść konsekwencje za śmierć pasażera. Kierowca ma obowiązek nie tylko upewnić się, czy pasażer ma prawidłowo zapięte pasy bezpieczeństwa przed rozpoczęciem uczestnictwa w ruchu drogowym, ale również kontrolować, czy korzysta z nich prawidłowo w czasie jazdy. Jego odpowiedzialność mogłaby być wyłączona jedynie wówczas, gdyby nie mógł lub nie powinien przewidzieć, że pasażer z pasów bezpieczeństwa nie korzysta lub korzysta w sposób nieprawidłowy.
Powołany wyrok zapadł w sprawie kierowcy oskarżonego o to, że nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym i kierując pojazdem nie zachował szczególnej ostrożności, zjechał na lewe pobocze, następnie najechał na przydrożne drzewo, w wyniku czego pasażerka kierowanego przez niego pojazdu poniosła śmierć.
Sąd Rejonowy uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa, a Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, jednak Sąd Najwyższy uznał kasację prokuratora wniesioną na niekorzyść kierowcy, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu, do ponownego rozpoznania.
W sprawie nie budziło wątpliwości, że pasażerka chciała się zdrzemnąć w trakcie podróży i z tego powodu przyjęła nietypową dla pasażera pojazdu pozycję, do której nie były przystosowane pasy bezpieczeństwa, a więc były niewłaściwe rozmieszczone, o czym zdaniem Sądu kierowca wiedział.
Sąd Najwyższy wskazał, że kierowca ma obowiązek upewnić się, czy pasażerowie mają prawidłowo zapięte pasy bezpieczeństwa nie tylko przed rozpoczęciem uczestnictwa w ruchu drogowym, ale również kontrolować, czy z nich prawidłowo korzystają w czasie dalszej jazdy, a jego odpowiedzialność mogłaby być wyłączona jedynie wówczas, gdyby nie mógł lub nie powinien przewidzieć, że pasażerowie z tych pasów bezpieczeństwa nie korzystają lub korzystają w sposób nieprawidłowy (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 14 września 2017 r., I ACa 318/17).
Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 45 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988), dalej Prawo o ruchu drogowym, kierującemu pojazdem zabrania się przewożenia pasażera w sposób niezgodny z art. 39 tejże ustawy. Według art. 39 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym kierowca oraz osoba przewożona pojazdem wyposażonym w pasy bezpieczeństwa, co do zasady (poza kilkoma wyjątkami, które nie mają znaczenia dla niniejszej sprawy), są obowiązani korzystać z tych pasów podczas jazdy. Kierujący pojazdem ma obowiązek zadbania o to, by on oraz wszyscy przewożeni przez niego pasażerowie, mieli zapięte pasy bezpieczeństwa – o ile pojazd, który prowadzi – jest w nie wyposażony i nie chodzi o jakiekolwiek zapięcie pasów, lecz o właściwe zapięcie i umieszczenie na ciele pasów bezpieczeństwa tak, aby mogły one spełnić swoją funkcję.
Obowiązek zapięcia i prawidłowego używania pasów bezpieczeństwa ciąży nie tylko na pasażerach, ale i kierowcy. Zaniechanie tego obowiązku stanowiło naruszenie zasady bezpieczeństwa w ruchu, które należy poddać ocenie w ramach tzw. testu przyczynowości alternatywnej, tj. zbadania, czy gdyby oskarżony dochował reguły ostrożności, którą w danym zdarzeniu naruszył, to doszłoby do skutku stanowiącego znamię zarzucanego mu czynu zabronionego. W świetle ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie Sąd uznał, że skoro na skutek zderzenia z drzewem ani kierowca ani pozostali pasażerowie, którzy mieli prawidłowo zapięte pasy, nie doznali uszczerbku, to niewątpliwie zapięcie pasów bezpieczeństwa i ich właściwe ulokowanie na ciele pokrzywdzonej pasażerki uchroniłoby ją przed śmiercią.
Źródła:
- wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt V KK 384/21 – http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/orzeczenia3/v%20kk%20384-21.pdf
- wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 14 września 2017 r., I ACa 318/17 – http://orzeczenia.ms.gov.pl/details/$N/155500000000503_I_ACa_000318_2017_Uz_2017-09-14_001
- obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 kwietnia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Prawo o ruchu drogowym – https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220000988
__________________
Niniejsza publikacja nie stanowi porady prawnej, ani opinii prawnej i posiada jedynie charakter poglądowy autorów publikacji.