Spotkaliśmy się ostatnio z pytaniem czy osoba zmarła może nabyć spadek. Odpowiedź jak to często w prawie bywa brzmi „to zależy”.
W tym przypadku „zależy” nie tyle od dosłownej treści pytania, ale od kontekstu i intencji pytającego. W omawianej sprawie osoba, która miałaby w intencji pytającego nabyć spadek faktycznie już nie żyła. Dla sprawy ważne było jednak to, że żyła w momencie jego otwarcia. Warto pokrótce spojrzeć w przepisy prawa.
Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego (dalej Kc) spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 Kc), zaś spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku (art. 925 Kc). Jednocześnie przepis art. 927 § 1 Kc wskazuje, że „nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku, ani osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje.” Oznacza to, jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt I NSNc 774/21, że „spadkobierca musi więc – co do zasady – urodzić się przed śmiercią spadkodawcy i go przeżyć”.
O ile śmierć danej osoby przed śmiercią spadkodawcy skutkuje tym samym brakiem możliwości zyskania przez nią przymiotu spadkobiercy, o tyle jej śmierć zaistniała po śmierci spadkodawcy takiej możliwości nie wyklucza. Powołanie do spadku wynika bowiem z ustawy albo z testamentu (art. 926 § 1 Kc), a tym samym ewentualne stwierdzenie przez sąd nabycia spadku przez osobę zmarłą w dniu wydania przez sąd stosownego postanowienia lub sporządzenia przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia nie kreuje spadkobiercy, a jedynie kreuje domniemanie, że osoba w nich wskazana jest spadkobiercą (art. 1025 § 2 Kc).
Źródła:
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm.).
Dostęp: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220001360
Postanowienie SN z 16.03.2022 r., I NSNc 774/21
Dostęp: http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia3/I%20NSNc%20774-21.pdf
__________________
Niniejsza publikacja nie stanowi porady prawnej, ani opinii prawnej i posiada jedynie charakter poglądowy autorów publikacji.